Bijzondere curator in Jeugdzaken

De bijzondere curator in Jeugdzaken is er speciaal voor de rechtsbescherming van minderjarige kinderen om tegemoet te komen aan het feit dat zij in beginsel geen zelfstandige rechtsgang genieten. Artikel 1:250 van het Burgerlijk Wetboek schrijft voor dat de (kanton)rechter in bepaalde gevallen kan bepalen dat een bijzondere curator wordt ingezet om de belangen van het kind te behartigen. Artikel 1:212 van het Burgerlijk Wetboek is een lex speciales van artikel 1:250 BW en betreft afstammingszaken.

Voor de benoeming van een bijzondere curator moet er sprake zijn van strijd tussen de belangen van het kind en de belangen van de met het gezag belaste ouder(s) of diens voogd. Er dient sprake te zijn van een wezenlijk conflict over de verzorging en/of opvoeding van het kind en/of diens vermogen. Dit conflict moet zodanig van aard zijn dat de benoeming van een bijzondere curator noodzakelijk is. De rechter maakt hierbij een belangenafweging waarbij de belangen van het kind de primaire overweging vormen. Algemene geschillen over de opvoeding nopen niet tot benoeming van een bijzondere curator. Dit betekent dat slechts in uitzonderlijke situaties een bijzondere curator wordt aangesteld.

De bijzondere curator vertegenwoordigt de belangen van minderjarige kinderen in (in geval van processuele bevoegdheid) en buiten rechte en krijgt, na benoeming, van de rechter een specifieke taakomschrijving mee. De bijzondere curator heeft een bemiddelende en/of adviserende rol en kan optreden op het gebied van kinderbeschermingsmaatregelen of familierechtelijke vraagstukken. Lukt het niet om problemen binnenshuis op te lossen, dan vertegenwoordigt de bijzondere curator minderjarige kinderen in een rechtszaak indien hij/zij hiertoe processueel bevoegd is.

De rechter kan uit eigen beweging (ambtshalve) een bijzondere curator benoemen als hij dat in het belang van een minderjarige wenselijk acht. Een minderjarige kan echter ook zelf, via een verzoekschrift of via een brief aan de rechter, om een bijzondere curator vragen. Ook belanghebbenden, zoals de ouders, kunnen hiertoe een verzoek indienen.

Er dient betere voorlichting te komen over de rol van de bijzondere curator. De naam wekt bij veel kinderen vraagtekens op. Het klinkt cryptisch en soms zelfs griezelig. Wat doet een curator en wat maakt deze persoon dan zo bijzonder? De kwaliteitscriteria zijn daarnaast van groot belang. Niet iedereen is immers geschikt om als bijzondere curator op te treden. Men werkt met een kwetsbare doelgroep, zeker wanneer het op kinderen in een scheidingssituatie aankomt, waardoor extra zorgvuldigheid geboden is. Tenslotte zouden eenduidige richtlijnen gehanteerd moeten worden ten behoeve van de inzetbaarheid van de bijzondere curator in het belang van kinderen. De Beroepsorganisatie Kindbehartiger zet zich mede in om heersende knelpunten rondom de bijzondere curator op te lossen en een structurele aanscherping door te voeren vanwege het belang van deze rechtsfiguur in lopende procedures voor de positie van kinderen.

Lees hier de blog over de bijzondere curator en enkele verschillen met de Kindbehartiger.

Download hier het rapport van de Kinderombudsman over de Bijzondere Curator.

Lees hier meer over de nieuw ontwikkelende opleiding tot Bijzondere Curator in Jeugdzaken.